ជំងឺទឹកនោមផ្អែម

ជំងឺទឹកនោមផ្អែម (Diabetes) គឺជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃមួយ ដែលកើតឡើងនៅពេលរាងកាយមិនអាចគ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិស្ករ (គ្លុយកូស) ក្នុងឈាមបានត្រឹមត្រូវ។ តាមរបាយការណ៍របស់សហព័ន្ធទឹកនោមផ្អែមអន្តរជាតិ (IDF) ឆ្នាំ 2025 មនុស្សពេញវ័យប្រមាណ 589 លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកកំពុងរស់នៅជាមួយជំងឺនេះ គឺស្មើនឹង 1 ក្នុងចំណោម 9 នាក់។ គួរឱ្យព្រួយបារម្ភជាងនេះទៅទៀត គឺមានមនុស្សប្រមាណ 252 លាននាក់ដែលមិនទាន់ដឹងខ្លួនថាកំពុងមានជំងឺនេះឡើយ។ នៅកម្ពុជា ការសិក្សាបានបង្ហាញថា អត្រាកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែមក្នុងចំណោមមនុស្សពេញវ័យស្ថិតនៅប្រមាណ 7% ដែលកំពុងក្លាយជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។

តើទឹកនោមផ្អែមមានប៉ុន្មានប្រភេទ?

ជាទូទៅ ជំងឺទឹកនោមផ្អែមមាន 3 ប្រភេទសំខាន់។ ប្រភេទទី 1 គឺរាងកាយស្ទើរតែមិនផលិតអាំងស៊ុយលីន (insulin) ដែលជាអរម៉ូនជួយបញ្ចូលជាតិស្ករទៅក្នុងកោសិកា ហើយវាភាគច្រើនកើតតាំងពីវ័យក្មេង។ ប្រភេទទី 2 គឺជាប្រភេទដែលកើតច្រើនជាងគេ (ប្រមាណ 90% នៃករណីទាំងអស់) ដែលរាងកាយប្រើប្រាស់អាំងស៊ុយលីនមិនមានប្រសិទ្ធភាព ហើយវាទាក់ទងយ៉ាងខ្លាំងនឹងរបៀបរស់នៅ។ ចំណែកទឹកនោមផ្អែមពេលមានផ្ទៃពោះ កើតឡើងចំពោះស្ត្រីខ្លះនៅពេលមានគភ៌ ហើយភាគច្រើនធូរស្រាលក្រោយសម្រាល ប៉ុន្តែវាបង្កើនហានិភ័យសម្រាប់ពេលអនាគត។

រោគសញ្ញា និងកត្តាហានិភ័យ

រោគសញ្ញាទូទៅរួមមាន ការស្រេកទឹកខ្លាំង នោមញឹកញាប់ (ជាពិសេសនៅពេលយប់) ស្រកទម្ងន់ដោយគ្មានមូលហេតុ អស់កម្លាំង និងការមើលឃើញព្រិលៗ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចគ្មានរោគសញ្ញាច្បាស់លាស់ក្នុងរយៈពេលដំបូង ដែលធ្វើឱ្យការធ្វើតេស្តឈាមទៀងទាត់មានសារៈសំខាន់។ កត្តាដែលបង្កើនហានិភ័យរួមមាន ប្រវត្តិគ្រួសារធ្លាប់មានជំងឺនេះ អាយុលើសពី 40 ឆ្នាំ ទម្ងន់លើស ការទទួលទានអាហារផ្អែម និងខ្លាញ់ច្រើនពេក ព្រមទាំងការខ្វះចលនារាងកាយ។

ការការពារ និងការថែទាំ

ដំណឹងល្អគឺថា ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី 2 អាចការពារ ឬពន្យារពេលកើតបានក្នុងករណីជាច្រើន តាមរយៈរបៀបរស់នៅដែលមានសុខភាពល្អ។ អ្នកជំនាញសុខភាពជាទូទៅណែនាំឱ្យទទួលទានបន្លែ និងផ្លែឈើឱ្យបានច្រើន កាត់បន្ថយស្ករ និងភេសជ្ជៈផ្អែម ហាត់ប្រាណយ៉ាងតិច 30 នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ រក្សាទម្ងន់ឱ្យសមរម្យ និងជៀសវាងការជក់បារី។ សម្រាប់អ្នកដែលមានជំងឺនេះរួចហើយ ការតាមដានកម្រិតជាតិស្ករ ការប្រើថ្នាំតាមការណែនាំរបស់វេជ្ជបណ្ឌិត និងការពិនិត្យសុខភាពទៀងទាត់ គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់។ ព័ត៌មាននេះជាចំណេះដឹងទូទៅសម្រាប់ការយល់ដឹងប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការវិនិច្ឆ័យ ឬការព្យាបាលជំនួសវេជ្ជបណ្ឌិតឡើយ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ជំងឺទឹកនោមផ្អែមអាចគ្រប់គ្រងបាន ប្រសិនបើយើងយល់ដឹង និងថែទាំសុខភាពខ្លួនឯងបានត្រឹមត្រូវ។ ការទទួលទានអាហារមានតុល្យភាព ការហាត់ប្រាណ និងការពិនិត្យសុខភាពទៀងទាត់ គឺជាគន្លឹះការពារដ៏សំខាន់។ ប្រសិនបើអ្នកមានការសង្ស័យអំពីសុខភាពរបស់អ្នក សូមពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិត ឬបុគ្គលិកសុខាភិបាលដែលមានជំនាញ ដើម្បីទទួលបានការណែនាំត្រឹមត្រូវ។

ប្រភព៖ IDF Diabetes Atlas 2025; ធនាគារពិភពលោក / WHO STEPS Cambodia។